De Ried fan de Fryske Beweging (RfdFB) is de belange-organisaasje foar minsken dy’t wiis binne mei Fryslân en har ynsette foar mear romte foar it Frysk en de Fryske kultuer. De Ried is in ûnôfhinklike frijwilligersorganisaasje. It is in stifting, dêr’t in tal organisaasjes by oansletten binne.
Der wie ris…
…in earme widdo dy’t mei har soan Jaap yn in lyts hûske wenne. It iennige dat hja besieten wie in melkko. Doe’t de ko te âld wurden wie, stjoerde de mem Jaap derop út om it bist te ferkeapjen. Ûnderweis nei de merk kaam de jonge in frjemdling tsjin.
‘Ik jou dy fiif toverbeannen foar de ko,’ sei de man. Lês fierder…
Der wie ris in earme mûnder dy’t in kreaze dochter hie. Hy rekke tafallich ris mei de kening yn petear en om te swetsen sei er : ‘Ik haw in dochter dy’t fan strie goud spinne kin.’ De kening sei tsjin de mûnder : ‘Dat fyn ik in moaie keunst ; as jo dochter sa tûk is as jo sizze, bring har dan moarn nei myn kastiel, dan sil ik har ris hifkje.’
Lês fierder…
Der wie ris in leaf, lyts famke. Elkenien dy’t har seach, mocht har graach lije, mar har beppe hold wol it aldermeast fan har. Hja wist sljochtwei net wat se it bern allegear jaan moast. Op in dei joech se har in mûtske fan read ferwiel, en om’t it har sa goed stie en hja neat oars mear drage woe, hiet se tenei Readmûtske.
Lês fierder…
Der wie ris in leaf, lyts famke. Elkenien dy’t har seach, mocht har graach lije, mar har beppe hold wol it aldermeast fan har. Hja wist sljochtwei net wat se it bern allegear jaan moast. Op in dei joech se har in mûtske fan read ferwiel, en om’t it har sa goed stie en hja neat oars mear drage woe, hiet se tenei Readmûtske.
Lês fierder …
Op de earste ferdjipping fan in lytse flet wennen Pake en Beppe. Hja wennen dêr al jierren en liken in protte op oare pakes en beppes. Pake hie altyd in grize en sneins in swarte broek oan mei in tear yn ‘e boksen, in wyt of blau boesgroentsje en swarte skuon dy’t sá glommen as waarden se alle dagen poetst (wat ek sa wie).
In Afrikaanske fabel oer in pronksk en swetserich nylhoars.
Ienris, lang lyn, hie Hippo it nylhoars noch hier. It wie in prachtige dûnkerbrune pels, mei hiel ticht hier, sa sêft as side. En grutsk dat er dêrop wie! Hy paradearre troch de bosk en by de rivier lâns, swaaide eigenwiis mei syn prachtige, side-eftige sturt en wie fan miening dat alle oare bisten him bewûnderje moasten.
In leginde oer Wulfram en Redbad
Yn de keningsseal fan de boarch siet kening Redbad op syn troan en neist him siet syn suster. “Broer”, sei se, “wolsto de fromme Wulfram ûnfange? Hy sil dy fan Kristus fertelle.” De kening seach syn riedslju, de haadlju en de hofdichters dy’t om him hinne stiene, yn ’e eagen. Harren hoegde er neat te freegjen. Fan eltsenien koe er de mienings en gedachten.
Hja wenne op It Amelân, yn in rûch gebiet mei de namme It Oerd. Op it uterste puntsje yn it easten fan it eilân hie se har hutte boud, dêr’t hast gjin minsken wenje koene. By kriezende seefûgels en sikkeldunen dy’t wiskje en kuierje yn de nea rêstende wyn fûn se in skeamel thús, ferlitten en ferlern as se wie.
In skerpe, feninige noardwestewyn jaget grutte grize, grauwe wolkens oer it lân efter de dunen. De wieljende brâning komt hast oan de smelle rige dunen ta. Goare giele skomflokken rôlje oer it smelle strân. It opstowende sân giselet de seekobben dy’t op it strân gjin lijte fine kinne. In inkelde seefûgel slagget it om op ’e wjokken te gean. As in wite warreling wurdt er troch fûle wynpûsters it lân yn blaasd.
Yn ‘e buert fan Molkwar wenne in boer dy’t gjin inkele sin sizze koe sûnder op syn minst ienkear te flokken. No ja, ienkear: fakentiids fleach de iene ferwinsking nei de oare him oer de lippen. Sa hie dat net altyd west.
In skerpe, feninige noardwestewyn jaget grutte grize, grauwe wolkens oer it lân efter de dunen. De wieljende brâning komt hast oan de smelle rige dunen ta. Goare giele skomflokken rôlje oer it smelle strân. It opstowende sân giselet de seekobben dy’t op it strân gjin lijte fine kinne. In inkelde seefûgel slagget it om op ’e wjokken te gean. As in wite warreling wurdt er troch fûle wynpûsters it lân yn blaasd.
Der wie ris… in rike en machtige lânhearre dy’t yn Frankryk wenne en in protte boerepleatsen besiet, in soad lân en in bjuster moai kastiel. Syn namme wie Blauburd. Dat wie net syn wiere namme, it wie in tanamme dy’t er te tankjen hie oan syn lang, rûch, swart burd dêr’t in blauwe glâns oer lei. Hy wie hiel himmel en ynnimmend, mar der wie wat oan him wat makke, dat de minsken in bytsje skruten fan him wiene en wêrtroch’t se harren by him net rjocht noflik fielden. Blauburd wie faak oan it oarlogjen en as er dat die, liet er syn frou noed stean foar it kastiel, dat wol sizze dat hja húswarje moast – ‘kastielwarje’ yn dit gefal.
Der wie ris in âld geit dy’t sân jonge geitsjes hie. Hy wie der tige mâl mei, lykas elke mem mâl mei har berntsjes is. Op in dei soe se de bosk yn om iten te heljen. Mar earst rôp se har berntsjes by har en sei: ‘Leave bern, ik gean nei de bosk.
De Ried fan de Fryske Beweging hat in nij projekt mei de namme www.goedfrysk.nl. In protte Friezen prate altyd Frysk en tinke yn it Frysk. Lês fierder
